واژگان اتاق فکر مرکز منابع علمی و پشتیبانی پژوهشی

آژانس بین المللی انرژی اتمی(IAEA):

نهادی مستقل است که برای ترویج استفاده صلح‌آمیز و به‌منظور جلوگیری از استفاده نظامی از انرژی هسته‌ای در سال 1957 تأسیس شد.

آر.اف.پی. (Request For Proposal):

سند و ابزاری است استاندارد که ملاحظات مربوط به نگهداری، راه‌اندازی، خرید و یا برونسپاری محصولات یا خدمات توسط سازمان ها و نهادها در آن تهیه می‌شود که در آن مشخصات فنی، رویکردها و ضرب الاجل‌های اجرایی پروژه نیز ذکر شده است.

اصطلاحنامه (Thesaurus):

به مجموعه‌ای از واژگان بههم مرتبط اطلاق می‌شود که با ایجاد ساختاری معنایی، روابط بین واژگان را به‌صورت‌های مرتبط، اخص، اعم و ... بیان می‌دارد.

اعضای اتاق فکر (Think Tank’s Members):

به افرادی گفته می‌شود که برای یک دوره معین ؟ ماهه در اجرای اهداف اتاق فکر مشارکت می‌ورزند.

اعضای کتابخانه (Library Patron):

به افرادی گفته می‌شود که نام آن‌ها در سیستم امانت کتابخانه ثبت شده و از خدمات امانت کتابخانه استفاده می‌نمایند.

برنامه میان مدت (Medium Term Plan):

یکی از بخش‌ها و مراحل برنامه‌ریزی راهبری است که مدت زمان آن بین برنامه کوتاه مدت و بلند مدت می‌باشد.

پایگاه اطلاعاتی یا پایگاه داده (Database):

گنجینه‌ای از پرونده‌های حاوی اطلاعات گوناگونو مرتبط به‌صورت یکپارچه و مبتنی بر ساختار واحدی است که امکان جست‌وجو و بازیابی سریع اطلاعات را توسط رایانه پدید می‌آورد.

پروژه یا طرح (Project):

به مجموعه کارهایی گفته می‌شود که با بهره از منابع (زمانی، مالی، انسانی و...) محدود و به‌شکل مستمر و هدفدار برای رسیدن به یک هدف از پیش تعیین شده، انجام می‌پذیرد.

پهنای باند (Bandwidth):

به کانالی گفته می‌شود که در آن داده‌ها از آن انتقال می‌یابند.

پرتالیا درگاه (Portal):

وب‌سایتی است که در آن امکان دسترسى به منابع و خدمات ارائه شده در یک سازمان به‌شکلی ساختارمند و منسجم میسر شده است.

تمرکزگرایی (Centralization):

فرآیندی است که در آن فعالیت‌های یک سازمان-به‌ویژه مسائلی که به تصمیم‌گیری مرتبط هستند- در یک مکان یا یک گروه متمرکز می‌شوند.

تور مجازی (Virtual Tour):

شبیه‌سازی یک مکان است که معمولاً با تصاویر پانورامیک و توسط مجموعه‌ای از تصاویر ایستا یا تصاویر ویدئویی فراپیوندی انجام می‌شود تا به‌وسیله عناصر چندرسانه‌ای از قبیل موسیقی، الگویی مجازی از مکانی واقعی تهیه نماید.

چشم‌انداز (Vision Statement):

غایت و نهایت رویای ایجاد سازمان بوده که برای تحقق آرمان‌ها، ماموریت‌ها، رویاها و اهداف سازمان تشکیل شده است.

خدمات (Services):

به تلاشی سازمان‌یافته گفته می‌شود که جهت بهره‌گیری فعالانه از یک مجموعه یا یک فرآیند و نیز به‌منظور برآورده ساختن نیازهای اداری و اطلاعاتی به بهره‌گیران آن ارائه می‌شود.

خدمات فنی (Technical Services):

بخشی مهمی از فعالیت‌های کتابخانه‌ای است که شامل سازماندهی منابع، فهرست‌نویسی، رده‌بندی، نمایه‌سازی و آماده سازی کتاب می‌باشد.

رسالت (Mission Statement):

فلسفه وجودی سازمان را مشخص کرده و به سوالات زیر پاسخ می‌دهد:

1.                                           سازمان برای پاسخ دهی به چه نیازهائی بوجود آمده است.

2.                                           برای پاسخدهی به نیازها چه ماموریت و وظایفی را بر عهده گرفته است.

3.                                           هدف و یا اهداف غائی از اجرای فعالیتهای فوق چیست.

4.                                           مشتریان اصلی و مصرف کنندگان نهائی خدمات و یا تولیدات سازمان چه کسانی هستند.

5.                                           برای تحقق اهداف فوق و در انجام وظایف رعایت چه ارزشها و باورهائی لازم وضروری است.

رکورد یا پیشینه (Record):

هرگونه مدرک یا منبع اطلاعاتی که به‌صورت نوشتاری، بر روی فیلم، به‌صورت الکترونیکی و ... و یا به هر وسیله دیگری گردآوری، ثبت یا ذخیره شود. این واژه معادل نسخه (Copy) در نظر گرفته شده است.

زنجیره تأمین (Supply Chain):

زنجیره تأمین فرآیندی است که در آن کالا، محصولات و خدمات از فراهم‌کننده (تأمین‌کننده) به مشتری جریان می‌یابد. این زنجیره با شبکه پشتیبانی، نظام سازمان‌ها، افراد، فناوری‌ها، فعالیت‌ها‌، اطلاعات و منابعی سروکار دارد که در جریان یک فرآیند از تأمین‌کننده به کاربر/مشتری صورت می‌پذیرد.

دانش سازمانی (Organizational Knowledge):

شامل سرمایه‌های ذهنی و عقلانی درون سازمان از قبیل: تجربیات، دانش ضمنی، بینش، تفسیرها و بازتاب‌هاست.

سایر مراکز (Other Centers):

به مراکز علمی و پژوهشی وابسته به سازمان گفته می‌شود که خارج از محدوده جغرافیایی و یا عملکردی سازمان انرژی اتمی ایران قرار دارد. از قبیل شرکت‌های وابسته، مراکز اطلاعاتی اصفهان، بناب، نطنز، بوشهر و ... .

سواد اطلاعاتی (Information Literacy):

سواد اطلاعاتی به معنای توانایی در اتخاذ رفتار اطلاع‌یابی مناسب به منظور شناسایی اطلاعات مورد نیاز برای تأمین نیازهای اطلاعاتی است، به‌طوری‌که دسترسی به اطلاعات مورد نظر به استفاده صحیح، اخلاقی و مؤثر از اطلاعات در جامعه منجر شود.

سطح دسترسی (Access Level):

این سطح که به‌صورت سلسله مراتبی درنظر گرفته می‌شود به‌منظور مسائل امنیتی، امور خصوصی و تفویض اختیار، به مسئولین، افراد و کاربران داده می‌شود.

سیستم مکانیزه اختصاصی (Specialized Mechanization System):

به نظامی گفته می‌شود که برای تسهیل در اجرای فرآیندهای مصوب در حوزه یک بخش یا مرکز ویژه در یک سازمان، طراحی و به‌کار گرفته شود.

سیستم مکانیزه عمومی (Generalized Mechanization System):

به نظامی گفته می‌شود که برای تسهیل در اجرای فرآیندهای مصوب، در سطح همه بخش‌ها و مراکز موجود در یک سازمان طراحی و به‌کار گرفته شود.

شبکه محلی (Local Area Network):

به تعدادی ایستگاه کاری محدود گفته می‌شود که از طریق شبکه ارتباطی داخلی در سازمان به یکدیگر متصل شده‌اند.

 شبکه گسترده (Wide Area Network):

یک شبکه ارتباطی است که یک حوزه جغرافیائی گسترده نظیر یک شهرستان، استان و یا کشور را تحت پوشش قرار می‌دهد. این نوع شبکه‌ها دارای مشخصات منحصر بفردی هستند که آنان را از یک شبکه محلی متمایز می‌نماید.

کتابخانه دیجیتالی (Digital Library):

به کتابخانه‌ای گفته می‌شود که با استفاده از زیرساخت‌های ارتباطی و فناوری‌های اطلاعاتی به ارائه خدمات کتابخانه‌ای و اطلاعاتی می‌پردازد. این نوع از کتابخانه‌ها، معادل کتابخانه‌های الکترونیکی، هیبرید، مجازی و ... در نظر گرفته شده است.

کمیته انتخاب منابع (Resource Selection Committee):

کمیته‌ای متشکل از افرادی است که برای انتخاب منابع در سطح سازمان فعالیت می‌کنند. اعضای این کمیته عبارتند از: نماینده ای از مرکز منابع علمی و پشتیبانی پژوهشی، و ...

فرآیند جاری (Process):

مجموعه فعالیت‌های متوالی و مرتبطی است که محصول یا خدمات ویژه‌ای را به‌وجود می‌آورد و برای ایجاد این محصول به درون‌دادهای خاصی نیاز دارد که زمینه را برای درست عمل نمودن فرآیند فراهم ‌می‌سازند.

فرهنگ‌سازی (Cultralization):

به فرآیند، رویکرد و راهکاری گفته می‌شود که به‌منظور ارتقاء فرهنگ، آداب، نگرش‌ها و رفتارهای اداری، اطلاعاتی و علمی به‌کار گرفته می‌شود.

فناوری اطلاعات (Information Technology):

مطالعه، طراحی، توسعه، پیاده‌سازی، پشتیبانی یا مدیریت سیستم‌های اطلاعاتی مبتنیبر رایانه، به‌ویژه برنامه‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزار رایانه.

قالب (Format):

    در برگیرینده شکل منبع اطلاعاتی است که به نوع محمل اطلاعاتی نیز وابسته است.

عدم تمرکزگرایی (Decentralization):

فرآیندی است که در آن برعکس تمرکزگرایی، قدرت تصمیم‌گیری و اختیار به افراد تفویض می‌شود.

کاربر (User):

کسی است که با یک سیستم- اعم از سخت‌افزار یا نرم‌افزار-تعامل دارد و از آن استفاده می‌کند. کاربر معادل مشتری (Patron) در نظر گرفته شده و به فردی اطلاق می‌شود که از منابع و خدمات کتابخانه‌ استفاده می‌کند که ضرورتاً یک امانت‌گیرنده درنظر گرفته نمی‌شود.

کارگروه (Workgroup):

افرادی که با هم بر روی یک هدف مشترک کار می‌کنند اطلاق می‌شود. این واژه معادل Working Group می‌باشد.

حقوق مالکیت معنوی (Intellectual Property Rights):

به حقوق قانونی اشاره می‌کند که به فعالیت‌های غیر مادی و فکری در زمینه‌های صنعتی، علمی، ادبی و هنری مرتبط بوده و از آن‌ها حمایت می‌کند.

مدرک (Document):

واژه‌‌ای عام برای ماهیتی فیزیکی محسوب می‌شود که برای هدف انتقال یا نگهداری دانش به‌کار گرفته می‌شود. این واژه شامل انواع منابع اطلاعاتی در قالب‌های متفاوتی از قبیل چاپی، الکترونیکی، دیداری شنیداری و ... در نظر گرفته می‌شود.

مراجعه کننده (Visitor):

معادل کاربر بوده که به دو نوع تقسیم می‌شود:

1) حضوری (استفاده از خدمات با حضور فیزیکی در مرکز)؛

2) غیرحضوری (استفاده از خدمات مرکز از طریق تلفن، وب‌سایت، ایمیل و ... بدون حضور فیزیکی)

مرکز منابع علمی و پشتیبانی پژوهشی:

این مرکز وظیفه تأمین نیازهای اطلاعاتی علمی و فنی مورد نیاز واحدها و کارشناسان سازمان و همچنین نگهداری و توسعه شبکه رایانه‌ای و ارائه خدمات اینترنتی و پست الکترونیکی را بر عهده دارد.

مدیریت دانش هسته‌ای (Nuclear Knowledge Management):

تلاشی راهبردی است که از طریق فراهم‌آوری، ذخیره‌سازی، اشتراک‌گذاری، توزیع و به‌کارگیری دانش هسته‌ای، درصدد است تا مرکز را قادر سازد رسالت و مأموریت خود را تحقق بخشد.

معماری سازمانی (Organizational Structure):

یعنی ساختار اجزاء، ارتباطات بین آنها، اصول و قواعدی که بر طراحی و تکامل آنها درگذر زمان حاکم است.

منابع کاغذی برای اسکن (Paper Resources):

این منابع عبارتند از: نشریات، گزارش‌ها، گزینه‌ای از کتاب‌ها، پایان‌نامه، مقالات اینیس، مقاله‌های سفارشی و ... که در بند 4 صورت‌جلسه 46 (اهداف کمی برنامه‌ریزی میان‌مدت 5 ساله) آورده شده است.

منبع اطلاعاتی (Information Resource):

هویتی است که به‌صورت الکترونیکی و چاپی تولید شده و دربر گیرنده داده، اطلاعات و دانش است. مثل کتاب، مجله، پایگاه اطلاعاتی و ... . این منابع با واحد رکورد شمارش می‌گردند.

منطقه (Region):

به معنی کشورهایی که در حوزه منطقه خاورمیانه قرار دارند که در بخش چشم‌انداز سازمان نام برده شده است.

مهندسی مجدد یا بازمهندسی (Re-engineering):

به فرآیند بازاندیشی فرآیندهای کسب و کار اطلاق می‌گردد که به‌منظور بهبود عملکرد سازمانی و افزایش کارایی و اثربخشی یک بخش یا یک سازمان صورت می‌پذیرد.

نشریه الکترونیکی (Electronic Journal):

نسخه رقومی یک نشریه چاپی یا انتشار یک نشریه به‌صورت الکترونیکی بدون وجود نسخه چاپی آن و قابلیت دسترس پذیری آن شبکه.

نیاز اطلاعاتی (Information Need):

شکاف بین دانش یک فرد محسوب می‌شود. وقتی‌که در سطح هوشیار واقع شود به‌عنوان پرسش مطرح می‌شود و تا جستجوی برای پاسخ ادامه می‌یابد.

نیاز سنجی (Need Assessment):

به‌کار بردن شیوههایی که بتوان توسط آن‌ها نیازها و خواستههای فرد، گروه و جامعه استفاده کننده از خدمات را تعیین نمود. اولین هدف نیازسنجی تولید اطلاعات دربارة نیازهای افراد، گروه‌ها و جامعه کاربران است تا از این طریق، مشارکت مسئولانه کاربران در طراحی، ایجاد، استقرار و تداوم نظامهای اطلاعاتی تأمین شود.

همکاری بین کتابخانه‌ای (Interlibrary Collaboration):

به نظامی گفته می‌شود که با ایجاد راهکارهایی عملی در تأمین نیازهای اطلاعاتی کاربران کتابخانه‌ها مبادرت می‌ورزد.

واژه‌نامه اختصاصی (Glossary):

به واژگانی اطلاق می‌شود که به‌صورت الفبایی، به ارائه معنای هر واژه در علمی خاصی یا مجموعه علومی به‌هم مرتبط می‌پردازد.